Bekçi Murtaza


Bekçi Murtaza, Orhan Kemal’in 1952’de yayımlanan ünlü romanından uyarlanan film.

Yönetmen:Tunç Başaran
Senaryo: Recep Ekicigil
Kitap: ‘Bekçi Murtaza’ Orhan Kemal,
Seslendiren: Yorgo İlyadis – Erman Film
Oynayanlar: Müşfik Kenter, Ayfer Feray, Mümtaz Ener, Tunç Oral, Mine Sun, Yılmaz Koksal, Hayri Caner,Atilla Ergun, Asım Nipton, Osman Türkoğlu, Muammer Gözalan,

Kitap Hakkında:
Türk edebiyatının önemli eserlerinden biri olan roman, yazıldığı günden beri defalarca filmlere, oyunlara konu olan Bekçi Murtaza karakterinin öyküsünü kara mizahla yüklü bir dille anlatır. Olaylar, 1941-1947 arasındaki bir zamanda Adana’nın fakir bir işçi mahallesinde geçmektedir. Eser, otorite ile doğru kavramı arasında sıkışıp kalan, doğruculuğundan ödün vermemek için çabaladıkça daha çözümsüz durumlara düşen, bu arada gittikçe insanı anlatmaktan uzaklaşıp salt ilkelerini savunan bireyin başına gelenlerin acıklı bir güldürüsüdür.
Orhan Kemal, diyalogları ruhsal çözümleme amacıyla büyük bir ustalıkla kullanarak kahramanların kişiliklerini veriyor. Bu kişilerin konuşmaları her zaman toplumsal ilişkilerinin özelliklerini taşıyor. Orhan Kemal’in gerçekçiliğinin bu yanı özellikle Murtaza’nın kişiliğinde ortaya çıkıyor. Murtaza’nın konuşmasındaki özellikler, onun hangi toplumsal tabakadan geldiğini, ruhsal durumunu ve yapıtın ana fikrini açıklamaya yardım ediyor.
İç- monologlar dış dünyaya, en çok da örneğin işten çıkarılma, açlık ve hastalık gibi gündelik, basit olaylara karşı tepki olarak oluşuyor. Yazar, kahramanlarının bu olgular karşısındaki tepkileri, duyguları ve ruhsal durumları aracılığıyla olguların toplumsal içeriğini veriyor. 1952’de roman olarak basılmış olan Murtaza, ilk kez 19 Eylül 1969 da “Bekçi Murtaza” adı ile Ulvi Uraz Tiyatrosu’nda oynanmıştır. (Bkz. Ölümünün 12.Yılında Tiyatro Yazarı Olarak Orhan Kemal ve İlk Dönem Oyunları, Tahir Özçelik/Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu, Metin And, “Oynanmış Oyunlar Dizini’ bölümü, s.629) Bekçi Murtaza, yazarın görebildiği son oyunudur.
Ulvi Uraz’ın yönettiği Bekçi Murtaza, 1962-63 yıllarında Orhan Asena’ya “Eline sağlık, çok iyi olmuş, tam benim düşündüğüm gibi almışsınız Murtaza’yı…’ diye mektup yazarak teşekkür ettiği Murtaza değildir. Bu Murtaza, Orhan Kemal’in “değerli tiyatro adamı, dostum Ulvi Uraz’la sıkı bir çalışma birliği kurduk” sözleriyle anlattığı, ortaklaşa yaratılan Murtaza’dır. Ulvi Uraz Tiyatrosu’nun yorumladığı-Uraz’ın yönettiği Bekçi Murtaza’nın, Orhan Kemal’i mutlu etmediğini; Samim Kocagöz’e yazdığı mektuptan anlıyoruz.
Orhan Kemal, Murtaza’yı 1965’in Aralık ayında senaryolaştırmıştır.1965-1966 yıllarında “Bekçi Murtaza” adıyla filme çekmiştir.

Yazar hakkında:
“Orhan Kemal, 15 Eylül 1914’te Adana’nın Ceyhan ilçesinde doğdu. Asıl adı Mehmet Raşit Öğütçü’dür. Babası Abdülkadir Kemali Bey, birinci mecliste milletvekilliği, 3 Mayıs 1920’de Vekiller Heyeti’nde Adliye Bakanlığı yapmış ve 26 Eylül 1930’da Adana’da Ahali Cumhuriyet Fırkası’nı kurmuştu. Muhalif görüşleri nedeniyle partisinin kapatılması üzerine 1931’de ailecek Suriye’ye kaçınca, hem Orhan Kemal’in eğitimi yarım kaldı, hem de ailece yoksulluğa düştüler. Suriye ve Lübnan’da bir yıl kadar yaşayan Orhan Kemal, ailesinden ayrıldı ve Türkiye’ye döndü. Ancak Adana’daki hayat da kolay olmadı: çırçır fabrikalarında işçilik, dokumacılık, katiplik, ambar memurluğu yaptı. 1938’de askere gidişiyle birlikte mapusluklukla tanıştı. “Yabancı rejimler lehine propaganda ve isyana muharrik” suçundan yargılanarak, 27 Ocak 1939’da beş yıla hüküm giydi. Kayseri, Adana ve Bursa cezaevlerinde yattı. 1940 yılı kışında Bursa Cezaevi’nde Nazım Hikmet’le tanışmasıyla mahpusluk yazarlığa dönüştü Orhan Kemal için. Şiir ve hikaye yazmaya onun teşvikiyle başladı. Ne var ki bu yıllarda henüz yazarlıkla geçimini temin edecek durumda değildi. Hamallık da dahil olmak üzere pek çok yıpratıcı işte çalıştı. Üstelik mimlenmişti bir kez. 1950’de ailesini de yanına alarak İstanbul’a göç etti ve bundan böyle geçimini yalnızca kalemiyle sağladı. 7 Mart 1966’da bir ihbar üzerine “Hücre çalışması ve komünizm propagandası’ yaptığı gerekçesiyle yeniden cezaevine düştü Orhan Kemal’in yolu. 13 Nisan 1966’de serbest bırakıldı. Artık yıpranmıştı Türk edebiyatının büyük ustası. Bulgar Yazarlar Birliği’nin çağrılısı olarak gittiği Sofya’da, tedavi edilmekte olduğu hastanede 2 Haziran 1970’te öldü.” A. Ömer Türkeş

http://www.orhankemal.org/links1/762.htm
https://tr.wikipedia.org/wiki/Murtaza_(roman)

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s